Jan Śniadecki

Polihistor: astronom, matematyk, filozof, geograf, pedagog
29.08.1756 21.11.1830 Żnin

Biografia

Jan Władysław Śniadecki urodził się 29 sierpnia 1756 roku w Żninie, w rodzinie mieszczańskiej pochodzenia szlacheckiego herbu Leliwa. Był synem Jędrzeja, piwowara i rolnika, oraz Franciszki z Giszczyńskich. Jego młodszym bratem był Jędrzej Śniadecki, słynny chemik i biolog.

Edukację rozpoczął w żnińskiej szkółce parafialnej, następnie uczęszczał do Gimnazjum w Trzemesznie oraz Kolegium Lubrańskiego w Poznaniu. W latach 1772-1775 studiował w Akademii Krakowskiej, gdzie uzyskał bakalaureat i magisterium nauk wyzwolonych oraz doktorat filozofii.

Po studiach pracował jako profesor w Krakowie, a dzięki wsparciu rektora Antoniego Żołędziowskiego i Hugona Kołłątaja wyjechał za granicę, gdzie studiował w Getyndze, Lejdzie, Utrechcie i Paryżu. Po powrocie do kraju został mianowany profesorem matematyki wyższej i astronomii w Krakowie, gdzie jako pierwszy wykładał te przedmioty w języku polskim. Był inicjatorem budowy obserwatorium astronomicznego w Krakowie.

W 1784 roku wraz z Janem Jaśkiewiczem skonstruował pierwszy w Polsce balon. Był zwolennikiem empiryzmu i przeciwnikiem filozofii Kanta oraz romantyzmu. Jego głównym dziełem filozoficznym była „Filozofia umysłu ludzkiego” (1823). W 1804 roku opublikował „Jeografię”, przyczyniając się do rozwoju polskiej terminologii matematycznej i geograficznej.

W 1812 roku został członkiem Komisji Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był członkiem Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk oraz korespondentem Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu. Zmarł 21 listopada 1830 roku w Jaszunach, gdzie został pochowany.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Pierwszy profesor matematyki i astronomii wykładający w języku polskim na Akademii Krakowskiej
Inicjator budowy obserwatorium astronomicznego w Krakowie
Współkonstruktor pierwszego w Polsce balonu
Autor dzieła „Filozofia umysłu ludzkiego”
Członek Komisji Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego

Ciekawostki

Na jego osobie wzorowana była postać Starca z ballady „Romantyczność” Adama Mickiewicza.
Był jednym z pierwszych w Polsce propagatorów rachunku prawdopodobieństwa, który nazywał „rachunkiem chybi-trafi”.
Na jego nagrobku w Jaszunach widnieje łaciński napis z datą urodzenia 1759, co jest błędem - według kalendarza gregoriańskiego urodził się w 1756 roku.

Udostępnij